ซิมบับเว (Zimbabwe)

ซิมบับเวอยู่ระหว่างแม่น้ำแซมบีซี (Zambezi) ทางเหนือกับแม่น้ำลิมโปโป (Limpopo) ทางใต้ ตอนกลางเป็นที่ราบสูงอากาศเย็นสบาย ทางตะวันออกเป็นเทือกเขาเขียวติดโมซัมบิก ส่วนที่ราบต่ำในหุบเขาแซมบีซีทางเหนือเป็นที่ตั้งของอุทยานที่ดิบที่สุดของประเทศ

ชื่อประเทศมาจากภาษาโชนา มักแปลว่า "บ้านหิน" อ้างถึงเกรตซิมบับเว (Great Zimbabwe) เมืองหินที่บรรพบุรุษชาวโชนาสร้างราวศตวรรษที่ 11–15 และค้าขายไปถึงชายฝั่งมหาสมุทรอินเดีย ในยุคอาณานิคมเคยมีความพยายามอ้างว่าคนนอกแอฟริกาเป็นผู้สร้าง ซึ่งหลักฐานทางโบราณคดีหักล้างไปแล้ว

ในทศวรรษ 2000 ซิมบับเวผ่านวิกฤตเศรษฐกิจรุนแรงและเงินเฟ้อสูงเป็นประวัติการณ์ การท่องเที่ยวลดลงมากแล้วค่อย ๆ ฟื้นขึ้น โดยเฉพาะรอบน้ำตกวิกตอเรียและอุทยานหลัก วันนี้จุดแข็งของซิมบับเวคือไกด์คุณภาพสูง อุทยานที่คนไม่แน่น และราคาที่มักคุ้มค่ากว่าประเทศเพื่อนบ้านบางแห่ง

ไกด์ซาฟารีมืออาชีพในซิมบับเวต้องฝึกงานและสอบหลายขั้นเป็นเวลาหลายปี รวมถึงการสอบภาคปฏิบัติเดินป่าต่อหน้าสัตว์อันตราย ระบบนี้มักถูกยกเป็นมาตรฐานที่เข้มที่สุดแห่งหนึ่งในแอฟริกา การเดินซาฟารีและพายเรือแคนูในซิมบับเวจึงมีชื่อเสียงในวงการ

น้ำตกวิกตอเรีย (Victoria Falls)

น้ำตกวิกตอเรียเป็นมรดกโลกที่ซิมบับเวใช้ร่วมกับแซมเบีย ฝั่งซิมบับเวมีแนวผาที่หันหน้าเข้าหาน้ำตกยาวต่อเนื่อง ทางเดินในอุทยานไล่เลียบขอบหุบเขาผ่านจุดชมหลายสิบจุด ทำให้เห็นม่านน้ำตกส่วนใหญ่ได้จากฝั่งนี้ ช่วงน้ำน้อยที่ฝั่งแซมเบียเกือบแห้ง ฝั่งซิมบับเวยังมีน้ำตกต่อเนื่องที่แนวที่เรียกว่ามหาน้ำตก (Main Falls)

สิ่งที่ควรรู้จักฝั่งซิมบับเว

• ป่าฝนรอบน้ำตก: ละอองน้ำที่ตกลงตลอดทั้งปีทำให้เกิดป่าดิบชื้นผืนเล็กริมผา ท่ามกลางพื้นที่ที่แห้งกว่ามาก มีพืชและนกที่พบได้เฉพาะในสภาพนี้
• จุดชมที่ควรไม่พลาด: รูปปั้นเดวิด ลิฟวิงสโตน (David Livingstone) จุดชมที่มองเห็นน้ำตกตาปีศาจ (Devil's Cataract) มหาน้ำตก และจุดแดนเจอร์พอยต์ (Danger Point) ซึ่งเป็นหน้าผาที่ไม่มีราวกั้นบางส่วน ใกล้กับสะพานข้ามแดน
• เมืองวิกตอเรียฟอลส์: เมืองเล็กที่เดินได้ มีโรงแรมเก่าแก่ที่เปิดตั้งแต่ปี 1904 ซึ่งการจิบชายามบ่ายที่ระเบียงมองเห็นสะพานเป็นธรรมเนียมที่นิยม
• ล่องเรือพระอาทิตย์ตกบนแม่น้ำแซมบีซี: เหนือน้ำตก เห็นฮิปโป ช้าง และนก
• รถไฟไอน้ำยามค่ำ: มีรถไฟไอน้ำพาไปจอดบนสะพานน้ำตกวิกตอเรียพร้อมอาหารค่ำ ตามตารางเฉพาะ [ตรวจสอบ การให้บริการ]
• อุทยานแห่งชาติแซมบีซี (Zambezi National Park): อยู่ติดเมือง มีซาฟารีครึ่งวันและเส้นทางริมแม่น้ำ
• กิจกรรมผจญภัย: บันจี้จัมป์และสวิงข้ามหุบเขาบนสะพาน ล่องแก่ง และบินชมน้ำตกด้วยเฮลิคอปเตอร์ ทำได้จากทั้งสองฝั่ง

ฮวางเก (Hwange National Park)

อุทยานแห่งชาติฮวางเกเป็นอุทยานที่ใหญ่ที่สุดของซิมบับเว มีพื้นที่ราว 14,600 ตารางกิโลเมตร ตั้งอยู่บนขอบทะเลทรายกาลาฮารีทางตะวันตก ห่างจากเมืองวิกตอเรียฟอลส์ราว 2–3 ชั่วโมงทางรถ

ฮวางเกมีช้างอาศัยอยู่จำนวนมหาศาล (มักอ้างว่าหลายหมื่นตัว) [ตรวจสอบ ตัวเลขจากการสำรวจล่าสุด] ฮวางเกไม่มีแม่น้ำถาวรไหลผ่าน ในหน้าแล้ง สัตว์ทั้งหมดพึ่งแหล่งน้ำที่มนุษย์สูบขึ้นมาจากใต้ดิน ซึ่งปัจจุบันหลายแห่งใช้ปั๊มพลังงานแสงอาทิตย์ ภาพฝูงช้างหลายร้อยตัวผลัดกันเข้ามากินน้ำที่แหล่งน้ำเดียวในช่วงบ่ายคือภาพประจำตัวของฮวางเก

สิ่งที่ควรรู้จักในฮวางเก

• แหล่งน้ำที่สูบขึ้นมา: การดูแลปั๊มและน้ำมันเชื้อเพลิงเป็นงานใหญ่ขององค์กรอนุรักษ์และแคมป์ในพื้นที่ นักเดินทางที่พักในแคมป์บางแห่งมีส่วนสนับสนุนค่าใช้จ่ายนี้โดยตรง
• หมาป่าแอฟริกา (African Wild Dog): ฮวางเกเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีประชากรหมาป่าแอฟริกาที่สำคัญ
• สิงโตเซซิล: สิงโตตัวผู้ในฮวางเกที่ถูกล่าเป็นกีฬาในปี 2015 จุดกระแสถกเถียงระดับโลกเรื่องการล่าสัตว์เพื่อเป็นรางวัล โครงการวิจัยสิงโตในพื้นที่ยังดำเนินต่อไป
• จุดชมแบบซ่อนตัว: แคมป์บางแห่งมีบังไพรระดับพื้นดิน (hide) หรือตู้คอนเทนเนอร์ฝังดินใกล้แหล่งน้ำ ทำให้ถ่ายภาพช้างจากระดับเท้าได้
• ฝั่งเหนือกับฝั่งใต้: ฝั่งใกล้ประตูหลัก (Main Camp) เข้าถึงง่าย ส่วนฝั่งใต้และตะวันตกมีแคมป์ในพื้นที่สัมปทานที่คนน้อยกว่า
• สถานีรถไฟเดเต (Dete): เส้นทางรถไฟสายเก่าผ่านขอบอุทยาน บางครั้งเห็นสัตว์ข้ามทางรถไฟ

ควรพัก 2–3 คืน เดินทางด้วยรถหรือเที่ยวบินเล็กจากวิกตอเรียฟอลส์

ต้องเช็กก่อนจอง: แคมป์อยู่ในอุทยานหรือพื้นที่สัมปทานส่วนตัว (ซึ่งมีผลต่อการขับรถกลางคืนและการเดินป่า) และเส้นทางที่ใช้จากวิกตอเรียฟอลส์

มานาพูลส์ (Mana Pools National Park)

อุทยานแห่งชาติมานาพูลส์อยู่ริมแม่น้ำแซมบีซีตอนล่างทางเหนือ ตรงข้ามกับโลเวอร์แซมบีซีของแซมเบีย เป็นมรดกโลกร่วมกับพื้นที่ซาปีและเชโวเร (Sapi & Chewore) ชื่อ "มานา" ในภาษาโชนาหมายถึง "สี่" อ้างถึงแอ่งน้ำใหญ่สี่แห่งที่เหลือจากแม่น้ำเปลี่ยนทาง

ภูมิทัศน์ของมานาพูลส์เป็นป่าโปร่งที่ต้นอัลบิดา (Faidherbia albida) ขึ้นเป็นแถวบนที่ราบลุ่มแม่น้ำ แสงยามเช้าและเย็นที่ลอดผ่านต้นไม้สูงโปร่งกับฝุ่นทำให้เกิดภาพที่ช่างภาพเรียกว่ามหาวิหารของต้นไม้ ช่วงปลายหน้าแล้ง ต้นอัลบิดาผลิฝัก ช้างพลายบางตัวยืนสองขาเพื่อเอื้อมฝักจากกิ่งสูง ภาพนี้ทำให้มานาพูลส์เป็นที่รู้จักทั่วโลก

สิ่งที่ควรรู้จักในมานาพูลส์

• เดินได้อิสระกว่าที่อื่น: มานาพูลส์เป็นหนึ่งในอุทยานไม่กี่แห่งในแอฟริกาที่ในอดีตอนุญาตให้นักเดินทางเดินในบางพื้นที่ได้เอง โดยไม่มีไกด์ ซึ่งต้องใช้ความรับผิดชอบสูงมาก [ตรวจสอบ กฎปัจจุบัน] นักเดินทางทั่วไปควรเดินกับไกด์มืออาชีพ
• พายเรือแคนูหลายวัน: มีเส้นทางพายเรือแคนูลงแม่น้ำแซมบีซีพร้อมตั้งแคมป์บนเกาะทราย เป็นหนึ่งในทริปผจญภัยทางน้ำที่มีชื่อเสียงที่สุดของทวีป
• หมาป่าแอฟริกา: ฝูงหมาป่าในมานาพูลส์ปรากฏในสารคดีหลายเรื่อง
• แคมป์ตั้งแคมป์เองริมแม่น้ำ: มีจุดตั้งแคมป์ของอุทยานริมแม่น้ำ ซึ่งต้องจองล่วงหน้านาน

การเดินทางใช้รถ 4x4 จากฮาราเรหลายชั่วโมงบนถนนลูกรังช่วงท้าย หรือบินเล็กเข้าลานบิน ช่วงฤดูฝนถนนมักปิด แคมป์ส่วนใหญ่เปิดราวเมษายนหรือพฤษภาคมถึงพฤศจิกายน ควรพัก 3–4 คืน

ต้องเช็กก่อนจอง: ช่วงเปิดของแคมป์และถนน การเดินและพายเรือแคนูรวมในโปรแกรมหรือไม่ และระดับประสบการณ์ของไกด์

ข้อเสนอพื้นที่เพิ่มเติม

• เกรตซิมบับเว (Great Zimbabwe): มรดกโลก ซากเมืองหินที่ใหญ่ที่สุดในแอฟริกาใต้ทะเลทรายซาฮารา ก่อด้วยหินแกรนิตโดยไม่ใช้ปูน มีกำแพงวงรีขนาดใหญ่ (Great Enclosure) และเนินเขาที่เป็นที่ตั้งราชสำนัก รูปแกะสลักนกบนหินสบู่ (Zimbabwe Bird) ที่พบที่นี่กลายเป็นสัญลักษณ์บนธงชาติ
• เนินเขามาโตโบ (Matobo Hills): มรดกโลก ภูมิทัศน์หินแกรนิตที่ตั้งซ้อนกันเป็นกองสูง มีภาพเขียนบนหินของชาวซานจำนวนมาก และเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีโอกาสเดินตามแรดสูง
• ทะเลสาบคาริบา (Lake Kariba): ทะเลสาบเขื่อนขนาดใหญ่ มีต้นไม้ตายยืนต้นในน้ำ และนิยมพักบนเรือบ้าน (houseboat) หลายวัน อุทยานมาตูซาโดนา (Matusadona) ริมทะเลสาบบริหารร่วมกับ African Parks
• โกนาเรโจ (Gonarezhou National Park): ทางตะวันออกเฉียงใต้ ชื่อแปลว่า "ที่อยู่ของช้าง" มีหน้าผาหินทรายสีแดงชิลโอจอ (Chilojo Cliffs) และคนน้อยมาก
• ที่ราบสูงตะวันออก (Eastern Highlands): ภูเขา ป่าสน ไร่ชา และน้ำตก อากาศเย็นตลอดปี

• จุดเข้า: สนามบินนานาชาติวิกตอเรียฟอลส์ (VFA) มีเที่ยวบินจากโจฮันเนสเบิร์กและเมืองอื่นในภูมิภาคหลายเที่ยวต่อวัน สนามบินนานาชาติโรเบิร์ต กาเบรียล มูกาเบ (HRE) ในฮาราเรใช้สำหรับเที่ยวบินอื่น นักเดินทางไทยมักต่อเครื่องผ่านโจฮันเนสเบิร์กหรือแอดดิสอาบาบา
• ถนน: ถนนหลักจากวิกตอเรียฟอลส์ไปฮวางเกลาดยาง แต่บางช่วงมีหลุม ถนนในอุทยานเป็นลูกรัง การขับเองไปมานาพูลส์ต้องใช้ 4x4 และประสบการณ์
• ที่พัก: มีตั้งแต่โรงแรมในเมืองน้ำตก แคมป์ในอุทยาน จนถึงลอดจ์ในพื้นที่สัมปทานส่วนตัว
• เงินสด: เตรียมดอลลาร์สหรัฐในสภาพดีสำหรับค่าใช้จ่ายระหว่างทาง ทิป และตลาด
• การโทรและอินเทอร์เน็ต: ในเมืองใช้ได้ แต่ในอุทยานสัญญาณจำกัด
• ทิป: ไกด์ คนขับ และพนักงานแคมป์พึ่งทิปเป็นรายได้สำคัญ ควรขอแนวทางจากผู้จัด

• เดินซาฟารี: ทำตามคำสั่งไกด์ทุกครั้ง เดินแถวเดียว เงียบ และไม่วิ่ง
• ช้างในมานาพูลส์: ไม่เข้าใกล้ช้างที่กำลังยืนสองขา เพราะรบกวนพฤติกรรมตามธรรมชาติ
• แหล่งน้ำที่สูบขึ้นมา: เลือกแคมป์ที่มีส่วนร่วมดูแลแหล่งน้ำ ซึ่งช่วยให้สัตว์อยู่รอดในหน้าแล้ง
• กิจกรรมกับสัตว์: หลีกเลี่ยงกิจกรรมเดินกับสิงโตหรือขี่ช้าง ซึ่งยังมีให้บริการในบางที่ และมีคำถามด้านสวัสดิภาพสัตว์
• ตลาดงานฝีมือ: ซื้องานแกะสลักหินและไม้โดยตรงจากผู้ผลิต ไม่ซื้อผลิตภัณฑ์จากสัตว์ป่า
• การถ่ายภาพ: ห้ามถ่ายภาพสถานที่ราชการ ทหาร และเจ้าหน้าที่ตำรวจ ขออนุญาตก่อนถ่ายภาพผู้คน
• โบราณสถาน: ไม่ปีนกำแพงหินที่เกรตซิมบับเว