ทุ่งหญ้าเซเรนเกตี ปล่องภูเขาไฟโกรองโกโร และยอดคิลิมันจาโร อยู่ในเส้นทางเดียวกันได้ เหมาะกับคนที่มีเวลาและอยากเลือกเดือนให้ตรงกับฝูงสัตว์
ข้อมูลพื้นฐานที่ควรรู้
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| เมืองหลวง | โดโดมา (Dodoma) เป็นเมืองหลวงทางการ แต่ดาร์เอสซาลาม (Dar es Salaam) เป็นเมืองใหญ่และศูนย์กลางธุรกิจ |
| เมืองฐานซาฟารี | อารูชา (Arusha) สำหรับวงจรเหนือ |
| ภาษา | สวาฮีลี (Kiswahili) และอังกฤษ ไกด์ซาฟารีส่วนใหญ่พูดอังกฤษ |
| สกุลเงิน | ชิลลิงแทนซาเนีย (TZS) ลอดจ์และค่าบริการท่องเที่ยวจำนวนมากตั้งราคาเป็นดอลลาร์สหรัฐ |
| เวลา | UTC+3 ช้ากว่าไทย 4 ชั่วโมง ไม่มีการปรับเวลาตามฤดู |
| ปลั๊กไฟ | แบบ G (สามขาเหลี่ยมแบบอังกฤษ) เป็นหลัก บางที่ยังพบแบบ D |
| การขับรถ | ชิดซ้ายเหมือนไทย |
| ระดับความสูงที่ควรรู้ | อารูชาราว 1,400 เมตร, ขอบปล่องโกรองโกโรกว่า 2,200 เมตร, ยอดคิลิมันจาโรราว 5,895 เมตร |
ภาพรวมประเทศ
แทนซาเนียเป็นประเทศใหญ่ที่สุดในแอฟริกาตะวันออก มีตั้งแต่ชายฝั่งมหาสมุทรอินเดียและหมู่เกาะแซนซิบาร์ (Zanzibar) ไปจนถึงทะเลสาบวิกตอเรีย (Lake Victoria) และทะเลสาบแทนกันยีกา (Lake Tanganyika) พื้นที่คุ้มครองรูปแบบต่าง ๆ รวมกันเป็นสัดส่วนที่สูงมากของประเทศ [ตรวจสอบ ตัวเลขสัดส่วน]
ส่วนที่นักเดินทางส่วนใหญ่ได้เห็นคือ "วงจรเหนือ" (Northern Circuit) ซึ่งใช้อารูชา (Arusha) เป็นฐาน เส้นทางไล่จากทารังกีเร ผ่านทะเลสาบมันยารา ขึ้นขอบปล่องภูเขาไฟโกรองโกโร แล้วลงสู่เซเรนเกตี ภายในไม่กี่วันจะเห็นป่าต้นเบาบับ กำแพงหุบเขาริฟต์ ป่าเมฆที่ความสูงกว่าสองพันเมตร และทุ่งหญ้าที่มองไม่เห็นขอบ
ทางใต้มีรูอาฮา (Ruaha) และนเยเรเร (Nyerere) ซึ่งเดิมเป็นส่วนหนึ่งของเขตสงวนเซลูส (Selous) คนน้อยกว่าและเข้าถึงยากกว่า ทางตะวันตกไกลริมทะเลสาบแทนกันยีกามีป่ามาฮาเล (Mahale) และกอมเบ (Gombe) ที่มีชิมแปนซีป่า กอมเบคือที่ที่เจน กูดดอลล์ (Jane Goodall) เริ่มศึกษาชิมแปนซีในปี 1960
แทนซาเนียมีกลุ่มชาติพันธุ์มากกว่าร้อยกลุ่ม ภาษาสวาฮีลีเป็นภาษากลางที่คนทั้งประเทศใช้ร่วมกัน ชาวมาไซ (Maasai) เป็นกลุ่มที่นักเดินทางรู้จักมากที่สุดเพราะอยู่ในทุ่งหญ้าเดียวกับสัตว์ป่า แต่เป็นเพียงกลุ่มหนึ่ง ชายฝั่งและแซนซิบาร์มีวัฒนธรรมสวาฮีลีที่ผสมอิทธิพลอาหรับ เปอร์เซีย และอินเดียจากการค้าทางทะเล ประชากรบนแซนซิบาร์ส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม
แทนซาเนียถือพื้นที่ส่วนใหญ่ของระบบนิเวศเซเรนเกตี–มาราที่ใช้ร่วมกับเคนยา ฝูงอพยพจึงอยู่ในแทนซาเนียเกือบทั้งปี แลกกับระยะทางที่ไกลกว่าและถนนลูกรังหลายช่วง ทริปที่ไม่รีบจึงต้องมีเวลามากกว่า และต้องเลือกเดือนให้ตรงกับตำแหน่งของฝูงสัตว์
เหมาะกับใคร
เหมาะกับ
- คนที่สนใจการอพยพครั้งใหญ่และยอมเลือกพื้นที่ตามเดือน เพราะฝูงสัตว์อยู่คนละโซนในแต่ละช่วงของปี
- คนที่มีเวลาอย่างน้อย 7–8 คืนบนภาคพื้นดิน เพื่อไม่ต้องใช้วันส่วนใหญ่นั่งรถ
- คนที่อยากรวมซาฟารีกับการพักผ่อนชายทะเลที่แซนซิบาร์ หรือการปีนคิลิมันจาโร ในการเดินทางครั้งเดียว
- ช่างภาพที่อยากได้ภูมิทัศน์หลายแบบ ทั้งทุ่งหญ้า ปล่องภูเขาไฟ ต้นเบาบับ และกองหินแกรนิต (kopjes)
- คนที่เคยไปซาฟารีมาแล้วและอยากไปพื้นที่คนน้อย เช่น วงจรใต้ หรือป่าชิมแปนซีทางตะวันตก
อาจไม่เหมาะกับแผนแบบนี้
- ทริปสั้นมาก 3–4 วัน ซึ่งอาจเสียเวลาเดินทางมากเกินไป ถ้าจำเป็นควรเลือกเพียง 1–2 พื้นที่ หรือใช้เที่ยวบินในประเทศ
- คนที่ต้องการเห็นการข้ามแม่น้ำในวันที่กำหนด เพราะเป็นเหตุการณ์ธรรมชาติที่คาดเดาวันไม่ได้
- คนที่ไม่สะดวกกับการนั่งรถบนถนนลูกรังหลายชั่วโมงติดกัน ซึ่งคนในวงการเรียกกันขำ ๆ ว่า "African massage"
- งบที่จำกัดมาก เพราะค่าธรรมเนียมอุทยานและเขตอนุรักษ์ของแทนซาเนียคิดเป็นรายช่วง 24 ชั่วโมงต่อคน และเป็นต้นทุนหลักของการเดินทาง ค่าใช้จ่ายจึงอยู่ในกลุ่มสูงแม้ใช้ที่พักระดับกลาง
เข้าใจการอพยพก่อนเลือกเดือน
การอพยพครั้งใหญ่ (The Great Migration) คือการเคลื่อนที่เป็นวงรอบทั้งปีของวิลเดอบีสต์ราว 1.3 ล้านตัว พร้อมม้าลายและละมั่งอีกหลายแสนตัว (ตัวเลขที่มักอ้างอิง) [ตรวจสอบ กับแหล่งวิจัยล่าสุด] ฝูงสัตว์ไม่ได้มีจุดหมายตายตัว แต่ตามฝนและหญ้าใหม่ วงรอบจึงเลื่อนเร็วหรือช้าได้หลายสัปดาห์ในแต่ละปี
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยมีสามเรื่อง ข้อแรก หลายคนคิดว่าการอพยพคือการข้ามแม่น้ำ ความจริงการข้ามแม่น้ำเป็นเพียงช่วงหนึ่งของวงรอบ ส่วนช่วงคลอดลูกในเซเรนเกตีตอนใต้มีฉากการล่าที่เข้มข้นไม่แพ้กัน และมีรถน้อยกว่า ข้อสอง ฝูงสัตว์ไม่ได้เดินเป็นแถวเดียว แต่กระจายเป็นกลุ่มย่อยหลายกลุ่มในโซนต่างกันได้พร้อมกัน ข้อสาม ในช่วงสิงหาคม–ตุลาคม ฝูงสัตว์ข้ามแม่น้ำมาราได้ทั้งขาขึ้นและขาลง บางกลุ่มข้ามไปกลับหลายรอบ บางวันฝูงรวมตัวที่ริมตลิ่งหลายชั่วโมงแต่ไม่ข้ามเลย
| ช่วงโดยประมาณ | ฝูงหลักมักอยู่ที่ | สิ่งที่เกิดขึ้น |
|---|---|---|
| ธ.ค.–มี.ค. | เซเรนเกตีตอนใต้และนดูตู | กินหญ้าสั้นที่มีแร่ธาตุสูงจากดินภูเขาไฟ ช่วงคลอดลูกมักหนาแน่นราวปลาย ม.ค.–ก.พ. ภายในไม่กี่สัปดาห์ |
| เม.ย.–พ.ค. | เคลื่อนจากใต้ขึ้นกลางและตะวันตก | ฤดูฝนยาว ฝูงเริ่มแยกย้ายและเคลื่อนตัว เป็นช่วงผสมพันธุ์ (rut) |
| มิ.ย.–ก.ค. | ทางเดินตะวันตก (กรูเมติ) และเริ่มขึ้นเหนือ | ข้ามแม่น้ำกรูเมติ ซึ่งมีจระเข้ขนาดใหญ่ |
| ก.ค.–ต.ค. | เซเรนเกตีตอนเหนือและมาไซมาราในเคนยา | ข้ามแม่น้ำมาราหลายรอบ ทั้งขาขึ้นและขาลง |
| พ.ย. | ลงจากเหนือผ่านเซเรนเกตีตะวันออกและกลาง | ฝนสั้นเริ่ม ฝูงเคลื่อนเร็วกลับสู่ทุ่งหญ้าทางใต้ |
พื้นที่เด่น
เซเรนเกตี (Serengeti)
อุทยานแห่งชาติเซเรนเกตีมีพื้นที่ราว 14,750 ตารางกิโลเมตร ใหญ่กว่าจังหวัดใหญ่ ๆ ของไทยหลายจังหวัดรวมกัน และเป็นมรดกโลกของ UNESCO ชื่อมาจากคำในภาษามาไซที่มักแปลว่า "ทุ่งราบไม่มีที่สิ้นสุด" เพราะอุทยานกว้างมาก ประสบการณ์จึงขึ้นกับโซนที่พักมากกว่าชื่ออุทยาน
| โซน | ช่วงเด่น | ลักษณะ | ลานบินที่ใช้ |
|---|---|---|---|
| ตอนใต้และนดูตู (Ndutu) | ธ.ค.–มี.ค. | ทุ่งหญ้าสั้น ฤดูคลอดลูก ชีตาห์และสิงโตตามฝูง | Ndutu |
| ตอนกลาง เซโรเนรา (Seronera) | ทั้งปี | แมวใหญ่ประจำถิ่นหนาแน่น เสือดาวบนต้นไม้ริมแม่น้ำ รถหนาแน่นที่สุด | Seronera |
| ตะวันตก (Western Corridor/Grumeti) | พ.ค.–ก.ค. | ข้ามแม่น้ำกรูเมติ ป่าริมแม่น้ำ | Grumeti, Kirawira |
| ตอนเหนือ (Kogatende/Lamai) | ก.ค.–ต.ค. | ข้ามแม่น้ำมารา ภูมิประเทศเนินเขา | Kogatende |
| ตะวันออก (Namiri/Gol Kopjes) | ธ.ค.–มี.ค. และช่วงเปลี่ยนผ่าน | ทุ่งเปิดกับกองหินแกรนิต ชีตาห์ คนน้อย | Seronera (ขับต่อ) |
สิ่งที่ควรรู้จักในเซเรนเกตี
- กองหินแกรนิต (Kopjes): เนินหินโผล่กลางทุ่ง เช่น โมรูคอปเจส (Moru Kopjes) และกอลคอปเจส (Gol Kopjes) สิงโตชอบขึ้นไปนอนดูทุ่ง ส่วนชีตาห์ใช้เป็นจุดสังเกตเหยื่อ ภาพสิงโตบนหินที่หลายคนจำจากภาพยนตร์แอนิเมชันก็ได้แรงบันดาลใจจากภูมิทัศน์แบบนี้
- เสือดาวในเซโรเนรา: แนวแม่น้ำเซโรเนราเป็นหนึ่งในจุดที่มีโอกาสเห็นเสือดาวสูงในแอฟริกาตะวันออก ให้มองหาหางห้อยลงมาจากกิ่งต้นไม้ใหญ่
- ฝูงสัตว์เคลื่อนเร็วในช่วงเปลี่ยนผ่าน: ช่วงพฤศจิกายนและพฤษภาคม ฝูงสัตว์อาจเคลื่อนหลายสิบกิโลเมตรในไม่กี่วัน แคมป์เคลื่อนที่ (mobile camp) ที่ย้ายตามฝูงจึงได้เปรียบ
- บอลลูนยามเช้า: มีในบางโซน ออกก่อนรุ่งสาง ใช้เวลาบินราวหนึ่งชั่วโมง และต้องจองล่วงหน้าเพราะที่นั่งจำกัด ราคาอยู่ในระดับสูงและเปลี่ยนตามปี
- ห้ามขับออกนอกเส้นทาง: กฎในตัวอุทยานเคร่งครัด บทปรับหนัก แต่ในพื้นที่นดูตูซึ่งอยู่ในเขตอนุรักษ์โกรองโกโร กฎการขับรถต่างออกไป [ตรวจสอบ กฎปัจจุบัน]
การพักควรอย่างน้อย 2–3 คืนถ้าเลือกโซนเดียวตามเดือน และ 4–5 คืนถ้าจะแบ่งสองโซน ถ้าขับจากโกรองโกโรเข้าเซโรเนราจะใช้เวลาหลายชั่วโมงบนทางลูกรัง ส่วนตอนเหนือห่างจากเซโรเนราอีกหลายชั่วโมง คนส่วนใหญ่จึงใช้เที่ยวบินเล็ก
ต้องเช็กก่อนจอง: ที่พักอยู่โซนไหนเมื่อเทียบกับตำแหน่งฝูงสัตว์ในเดือนที่เดินทาง ค่าธรรมเนียมคิดเป็นรอบ 24 ชั่วโมงอย่างไร (เวลาเข้าและออกอุทยานมีผลต่อจำนวนรอบที่ต้องจ่าย) และรถเปิดหลังคาได้หรือไม่
โกรองโกโร (Ngorongoro)
เขตอนุรักษ์โกรองโกโร (Ngorongoro Conservation Area) เป็นมรดกโลกแบบผสมทั้งธรรมชาติและวัฒนธรรม ใจกลางของพื้นที่คือปล่องภูเขาไฟที่ยุบตัว (caldera) กว้างราว 260 ตารางกิโลเมตร ผนังลึกราว 600 เมตร และมักถูกอ้างว่าเป็นปล่องภูเขาไฟที่ยุบตัวขนาดใหญ่ที่สุดในโลกที่ยังสมบูรณ์และไม่มีน้ำท่วม พื้นปล่องมีทุ่งหญ้า หนองน้ำ ป่าเล็ก ๆ และทะเลสาบด่างมากาดี (Lake Magadi) สัตว์จำนวนมากอาศัยในพื้นที่จำกัด จึงเห็นสัตว์หนาแน่นภายในไม่กี่ชั่วโมง
สิ่งที่ควรรู้จักในโกรองโกโร
- แรดดำ: ปล่องนี้เป็นหนึ่งในไม่กี่ที่ในแทนซาเนียที่มีโอกาสเห็นแรดดำในธรรมชาติ แต่มักเห็นจากระยะไกล ควรพกกล้องส่องทางไกล
- สิงโตแผงคอดำและช้างพลายงาใหญ่: สิงโตตัวผู้ในปล่องขึ้นชื่อเรื่องแผงคอเข้ม ส่วนช้างในปล่องส่วนใหญ่เป็นช้างพลายอาวุโส ขณะที่ฝูงแม่ลูกมักอยู่ในป่าบนขอบปล่อง
- สิ่งที่ไม่มีในปล่อง: แทบไม่พบยีราฟ เพราะผนังปล่องชันและพืชอาหารไม่เหมาะ ใช้เป็นเกร็ดเล่าเรื่องได้ดี
- ลงให้เร็ว: รถหลายร้อยคันลงปล่องทุกวันในช่วงพีค การลงตั้งแต่ประตูเปิดตอนเช้าตรู่จะได้แสงดีและรถน้อยกว่าช่วงสาย
- ทางขึ้นลงบางเส้นเป็นทางเดียว: มีถนนสำหรับลงและขึ้นแยกกัน ผู้จัดจะวางแผนตามจุดที่พัก [ตรวจสอบ ชื่อและทิศทางถนนปัจจุบัน]
- มื้อกลางวันที่จุดพักริมน้ำ: เหยี่ยวดำ (black kite) ขึ้นชื่อเรื่องโฉบอาหารจากมือ ควรกินในรถ
- หนาวกว่าที่คิด: ขอบปล่องสูงกว่า 2,200 เมตร ตอนเช้าตรู่และกลางคืนอาจเย็นจัดแม้ในช่วงที่ทุ่งหญ้าด้านล่างร้อน มีหมอกหนาบ่อย ควรมีเสื้อกันหนาวและเสื้อกันลม
พื้นที่อื่นในเขตอนุรักษ์ที่ไกด์บุ๊คไม่ค่อยเน้น
- หุบโอลดูไว (Olduvai Gorge): แหล่งค้นพบฟอสซิลบรรพบุรุษมนุษย์ยุคแรก มีพิพิธภัณฑ์เล็ก แวะได้ราวหนึ่งชั่วโมงระหว่างทางไปเซเรนเกตี
- รอยเท้าลาเอโตลี (Laetoli Footprints): รอยเท้าบรรพบุรุษมนุษย์ที่เดินสองขาอายุราว 3.6 ล้านปี ของจริงถูกฝังกลบเพื่ออนุรักษ์ แต่มีแบบจำลองให้ชม
- ปล่องเอมพาไก (Empakaai Crater): ปล่องภูเขาไฟอีกแห่งที่มีทะเลสาบและฝูงนกฟลามิงโก เดินลงได้พร้อมเจ้าหน้าที่ติดอาวุธ รถน้อยมาก เหมาะกับคนที่อยากเดินมากกว่านั่งรถ
- ที่ราบสูงโกรองโกโร (Crater Highlands): ทุ่งหญ้าสูงที่ชาวมาไซเลี้ยงวัวอยู่ร่วมกับสัตว์ป่า
เขตนี้เป็นพื้นที่ใช้ประโยชน์ร่วมกันระหว่างสัตว์ป่ากับชุมชนมาไซ นโยบายเรื่องที่ดินและการย้ายชุมชนบางส่วนออกจากพื้นที่ยังเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันทั้งในประเทศและระดับนานาชาติ นักเดินทางควรรู้บริบทนี้ก่อนไปเยี่ยมหมู่บ้าน
การพักนิยม 1–2 คืนบนขอบปล่องหรือที่เมืองคาราตู (Karatu) ซึ่งอยู่ต่ำกว่า อุ่นกว่า และมีที่พักหลายระดับท่ามกลางไร่กาแฟ ใช้เวลาขับขึ้นมาถึงประตูราว 30–60 นาที
ต้องเช็กก่อนจอง: ค่าธรรมเนียมเขตอนุรักษ์ ค่ารถลงปล่อง กฎจำกัดเวลาบนพื้นปล่องในปีที่เดินทาง และอุณหภูมิกลางคืนที่ที่พัก
ทารังกีเร (Tarangire)
อุทยานแห่งชาติทารังกีเรมักถูกมองข้าม แต่เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีเพราะใช้เวลาขับจากอารูชาเพียงราว 2–3 ชั่วโมงบนถนนลาดยางส่วนใหญ่ ภูมิทัศน์โดดเด่นด้วยต้นเบาบับขนาดใหญ่ที่บางต้นอายุหลายร้อยปี และแม่น้ำทารังกีเรซึ่งเป็นแหล่งน้ำถาวรเพียงแห่งเดียวในบริเวณกว้างในหน้าแล้ง
สิ่งที่ควรรู้จักในทารังกีเร
- ช้าง: หน้าแล้งราวมิถุนายน–ตุลาคม สัตว์จากพื้นที่รอบ ๆ อพยพเข้ามาหาน้ำ ทารังกีเรจึงมีช้างหนาแน่นเป็นอันดับต้นของประเทศในช่วงนั้น บ่อยครั้งเห็นฝูงหลายสิบตัวขุดหาน้ำในท้องแม่น้ำแห้ง
- ต้นเบาบับที่มีรอยช้าง: ช้างแทะเปลือกเบาบับเพื่อหาความชื้นในหน้าแล้ง รอยบนลำต้นเป็นเรื่องเล่าที่ดีสำหรับภาพถ่าย
- หนองซีลาเล (Silale Swamp): ดึงดูดช้าง ควาย และนักล่าในหน้าแล้ง
- การเดินซาฟารีและขับรถกลางคืน: ในตัวอุทยานมักทำไม่ได้ แต่พื้นที่จัดการสัตว์ป่าโดยชุมชน (Wildlife Management Area) ที่ติดกับอุทยาน เช่น บูรุงเก (Burunge) และรันดิเลน (Randilen) มักอนุญาต ถ้าอยากได้ประสบการณ์นี้ควรเลือกที่พักในพื้นที่เหล่านี้ [ตรวจสอบ กฎปัจจุบัน]
- นก: มีนกหลายร้อยชนิด เหมาะกับนักดูนก โดยเฉพาะในหน้าฝน
ในหน้าฝนสัตว์กระจายออกนอกอุทยาน แต่ภูมิทัศน์จะเขียวและนกหลากหลายขึ้น ควรพัก 1–2 คืน การมาแบบไปเช้าเย็นกลับจากอารูชาทำได้ แต่จะเสียช่วงแสงเช้าและเย็นซึ่งดีที่สุดทั้งสำหรับสัตว์และภาพถ่าย
ต้องเช็กก่อนจอง: บางช่วงมีแมลงเซ็ตซี (tsetse fly) ซึ่งกัดเจ็บและชอบสีน้ำเงินเข้มกับสีดำ ควรใส่เสื้อผ้าสีกากีหรือสีกลาง ถามด้วยว่าที่พักอยู่ในอุทยานหรือในพื้นที่ชุมชนที่ติดกัน
ข้อเสนอพื้นที่เพิ่มเติม
- ภูเขาคิลิมันจาโร (Mount Kilimanjaro): ยอดอูฮูรู (Uhuru Peak) สูงราว 5,895 เมตร เป็นภูเขาตั้งเดี่ยวที่สูงที่สุดในโลกและเป็นมรดกโลก ปีนได้โดยไม่ต้องใช้เทคนิคปีนเขา แต่ความเสี่ยงหลักคือโรคแพ้ความสูง เส้นทางยอดนิยมได้แก่ มาชาเม (Machame) เลโมโช (Lemosho) รองไก (Rongai) มารังกู (Marangu ซึ่งพักในกระท่อม) และนอร์เทิร์นเซอร์กิต (Northern Circuit) ผู้จัดหลายรายสังเกตว่าเส้นทาง 7–9 วันมีอัตราถึงยอดสูงกว่าเส้นทางสั้นเพราะมีเวลาปรับตัว คืนพิชิตยอดมักเริ่มเดินราวเที่ยงคืนเพื่อถึงยอดตอนรุ่งสาง ควรแยกเป็นหน้าหรือหัวข้อเฉพาะ
- สโตนทาวน์และแซนซิบาร์ (Stone Town & Zanzibar): เมืองเก่าสวาฮีลีที่เป็นมรดกโลก มีประตูไม้แกะสลัก ตลาดอาหารค่ำที่สวนฟอโรดานี (Forodhani Gardens) ป่าโจซานี (Jozani Forest) ซึ่งเป็นถิ่นของลิงโคโลบัสแดงแซนซิบาร์ที่พบเฉพาะบนเกาะ และทัวร์ไร่เครื่องเทศซึ่งเล่าประวัติที่ทำให้เกาะได้ชื่อว่า "เกาะเครื่องเทศ" หาดฝั่งตะวันออกน้ำขึ้นลงมาก ส่วนฝั่งเหนือว่ายน้ำได้สม่ำเสมอกว่า
- ทะเลสาบมันยารา (Lake Manyara): อุทยานขนาดเล็กใต้หน้าผาหุบเขาริฟต์ ระหว่างทารังกีเรกับโกรองโกโร มีป่าน้ำใต้ดิน ลิงบาบูนฝูงใหญ่ และขึ้นชื่อเรื่องสิงโตที่บางครั้งปีนต้นไม้ (ไม่ได้เห็นบ่อย) แวะได้ครึ่งวัน
- ทะเลสาบนาตรอน (Lake Natron) และโอลโดอินโยเลงไก (Ol Doinyo Lengai): ทะเลสาบด่างจัดที่เป็นแหล่งวางไข่สำคัญของฟลามิงโกเล็ก และภูเขาไฟที่ยังมีพลังซึ่งพ่นลาวาคาร์บอเนตสีดำที่เย็นแล้วกลายเป็นสีขาว พื้นที่ร้อนและห่างไกล เหมาะกับคนที่อยากได้ภูมิทัศน์แปลกตา
- รูอาฮาและนเยเรเร (Ruaha & Nyerere): วงจรใต้ที่คนน้อยกว่ามาก รูอาฮาขึ้นชื่อเรื่องสิงโตฝูงใหญ่และสุนัขป่าแอฟริกา นเยเรเรมีซาฟารีทางเรือบนแม่น้ำรูฟิจิ (Rufiji) เข้าถึงด้วยเที่ยวบินเล็กจากดาร์เอสซาลามหรือแซนซิบาร์
- มาฮาเลและกอมเบ (Mahale & Gombe): เดินป่าตามชิมแปนซีป่าริมทะเลสาบแทนกันยีกา เข้าถึงยากและราคาสูง การเดินตามชิมแปนซีในป่าริมทะเลสาบต่างจากซาฟารีทุ่งหญ้ามาก
เกร็ดที่ไกด์บุ๊คไม่ค่อยบอก
ไปช่วงไหนดี
| พื้นที่หรือกิจกรรม | ช่วงที่น่าพิจารณา | เหตุผล | ข้อจำกัด/ความผันแปร |
|---|---|---|---|
| เซเรนเกตีตอนใต้/นดูตู (ฤดูคลอดลูก) | ธ.ค.–มี.ค. (หนาแน่นราวปลาย ม.ค.–ก.พ.) | ฝูงสัตว์บนทุ่งหญ้าสั้น ลูกสัตว์เกิดใหม่ นักล่าตามมา | ขึ้นกับฝน ฝูงอาจเคลื่อนเร็วหรือช้ากว่าปกติ |
| เซเรนเกตีตะวันตก/กรูเมติ | พ.ค.–ก.ค. | ฝูงสัตว์เคลื่อนผ่านทางเดินตะวันตก | ต้นฤดูอาจยังมีฝน การข้ามแม่น้ำกรูเมติไม่แน่นอน |
| เซเรนเกตีตอนเหนือ (ข้ามแม่น้ำมารา) | ก.ค.–ต.ค. | ช่วงที่มักมีการข้ามแม่น้ำ | คาดเดาวันไม่ได้ อาจต้องรอหลายชั่วโมงหรือหลายวัน รถหนาแน่นที่จุดข้าม |
| เซเรนเกตีตอนกลาง | ทั้งปี | สัตว์ประจำถิ่นและแมวใหญ่ | รถหนาแน่นช่วงพีค |
| ทารังกีเร | มิ.ย.–ต.ค. | หน้าแล้ง สัตว์รวมตัวริมแม่น้ำ | หน้าฝนสัตว์กระจาย แมลงเซ็ตซีบางพื้นที่ |
| โกรองโกโร | ทั้งปี | สัตว์อยู่ในปล่องตลอดปี | ถนนลื่นในหน้าฝน ขอบปล่องหนาวและมีหมอก |
| ซาฟารีวงจรเหนือทั่วไป | มิ.ย.–ต.ค., ม.ค.–ก.พ. | ฝนน้อย หญ้าต่ำ มองสัตว์ง่าย | คนหนาแน่น ที่พักเต็มเร็ว ราคาสูงสุด |
| ช่วงฝนยาว (green season) | ราว มี.ค.–พ.ค. | คนน้อย ภูมิทัศน์เขียว ราคาที่พักบางแห่งลดลง | บางที่พักปิด โดยเฉพาะ เม.ย.–พ.ค. ถนนบางช่วงเดินทางยาก |
| ปีนคิลิมันจาโร | ราว ม.ค.–ก.พ. และ มิ.ย.–ต.ค. | ฝนน้อยกว่า | บนยอดหนาวจัดทุกช่วง อาจติดลบได้ สภาพอากาศเปลี่ยนเร็ว |
| แซนซิบาร์ | ราว มิ.ย.–ต.ค., ธ.ค.–ก.พ. | ฝนน้อย ทะเลเหมาะกับดำน้ำตื้น | ฝนหนักราว เม.ย.–พ.ค. ลมมรสุมมีผลต่อคลื่น |
| ฟลามิงโกที่ทะเลสาบนาตรอน | ราวปลายปีถึงต้นปี (แปรผันมาก) | ช่วงวางไข่และเลี้ยงลูก | ขึ้นกับระดับน้ำและความเค็ม บางปีแทบไม่เห็น |
เส้นทางเริ่มต้น
แผนระยะกระชับ (ราว 6–7 คืน)
- อารูชา (Arusha) 1 คืน พักหลังบินเข้าสนามบินคิลิมันจาโร (JRO) เพื่อปรับตัวจากการเดินทางไกล
- ทารังกีเร (Tarangire) 1 คืน ขับรถระยะสั้น เริ่มต้นซาฟารีแบบไม่เหนื่อย
- โกรองโกโร (Ngorongoro)/คาราตู 1 คืน ลงปล่องแต่เช้าในวันถัดไป
- เซเรนเกตี (Serengeti) 2–3 คืน เลือกโซนตามเดือน
- บินเล็กกลับอารูชาจากลานบินในเซเรนเกตี เพื่อไม่ต้องขับย้อนทางทั้งวัน
เหตุผล: ภูมิทัศน์เรียงจากเล็กไปใหญ่ ใช้รถในขาไปซึ่งได้เห็นภูมิประเทศเปลี่ยนต่อเนื่อง และประหยัดเวลาด้วยเที่ยวบินในขากลับ ความพร้อมของเที่ยวบินเล็กและราคาต้องเช็กตามวันจริง
แผนเมื่อมีเวลาเพิ่ม (ราว 10–12 คืน)
- อารูชา 1 คืน
- ทารังกีเร 2 คืน (เลือกพักในพื้นที่ชุมชนที่ติดอุทยานหากอยากเดินซาฟารีหรือขับรถกลางคืน)
- โกรองโกโร 2 คืน ลงปล่อง 1 วัน อีก 1 วันแวะโอลดูไว หรือเดินลงปล่องเอมพาไก
- เซเรนเกตี 2 โซน 4 คืน เช่น ตอนกลาง 2 คืน และตอนเหนือหรือตอนใต้อีก 2 คืนตามเดือน
- บินต่อไป แซนซิบาร์ (Zanzibar) 3 คืน สโตนทาวน์ 1 คืน และชายหาด 2 คืน
เหตุผล: การพักหลายคืนต่อจุดทำให้ได้ออก game drive ตอนเช้ามืดและเย็นโดยไม่รีบ การแบ่งเซเรนเกตีเป็นสองโซนช่วยลดความเสี่ยงหากฝูงสัตว์ไม่อยู่ตรงจุดที่คาดไว้ ช่วงทะเลท้ายทริปช่วยพักหลังนั่งรถมาหลายวัน
ทางเลือกสำหรับคนที่เคยไปวงจรเหนือแล้ว (ข้อเสนอ)
ดาร์เอสซาลาม → นเยเรเร 3 คืน → รูอาฮา 3–4 คืน → แซนซิบาร์ 3 คืน ใช้เที่ยวบินเล็กเชื่อมทุกจุด ได้ซาฟารีทางเรือ การเดินซาฟารี และสัตว์นักล่าในพื้นที่ที่รถน้อยกว่ามาก
การเดินทางและข้อควรวางแผน
- จุดเข้า: นักเดินทางไทยส่วนใหญ่ต่อเครื่องผ่านศูนย์กลางในตะวันออกกลาง แอดดิสอาบาบา หรือไนโรบี แล้วเข้าสนามบินคิลิมันจาโร (JRO) สำหรับวงจรเหนือ หรือดาร์เอสซาลาม (DAR) และแซนซิบาร์ (ZNZ) สำหรับวงจรใต้และชายฝั่ง ไม่ควรสมมติว่ามีเที่ยวบินตรงจากไทย ต้องเช็กเส้นทางบินล่าสุด
- สนามบินในอารูชามีสองแห่ง: เที่ยวบินระหว่างประเทศลงที่ JRO ซึ่งอยู่ระหว่างอารูชากับโมชิ (Moshi) ส่วนเที่ยวบินเล็กเข้าอุทยานจำนวนมากออกจากสนามบินอารูชา (ARK) ที่อยู่ชานเมือง ต้องเผื่อเวลาเดินทางระหว่างสองแห่ง
- ระยะทาง: ถนนจากอารูชาไปทารังกีเรและขึ้นไปถึงโกรองโกโรเป็นถนนลาดยางส่วนใหญ่ แต่จากโกรองโกโรเข้าเซเรนเกตีเป็นทางลูกรังที่สะเทือนตลอด ควรเผื่อเวลามากกว่าที่แผนที่ประเมิน เพราะรถจะหยุดดูสัตว์ระหว่างทางด้วย
- รถ: ซาฟารีในแทนซาเนียมักใช้รถ 4x4 หลังคาเปิดยกได้ (pop-up roof) ควรถามจำนวนคนต่อคันและยืนยันว่าทุกคนได้ที่นั่งริมหน้าต่าง ช่างภาพควรพิจารณาจองรถส่วนตัวเพื่อกำหนดเวลาเองได้
- ที่พัก: มีตั้งแต่ลอดจ์ถาวร แคมป์เต็นท์ถาวร ไปจนถึงแคมป์เคลื่อนที่ (mobile camp) ที่ย้ายตามฝูงสัตว์ แคมป์ในอุทยานมักไม่มีรั้ว สัตว์อาจเดินผ่านตอนกลางคืน กลางคืนต้องให้เจ้าหน้าที่ถือไฟส่องพาเดินไปห้องพักเสมอ
- ค่าธรรมเนียม: อุทยานแห่งชาติคิดค่าธรรมเนียมรายรอบ 24 ชั่วโมงต่อคน เขตอนุรักษ์โกรองโกโรคิดแยก และที่พักในอุทยานมักมีค่าสัมปทานเพิ่ม ค่าเหล่านี้ปรับได้และบางครั้งมีภาษีมูลค่าเพิ่มรวมอยู่ ควรให้ผู้จัดแยกรายการให้ดู
- น้ำหนักกระเป๋า: เที่ยวบินเล็กในอุทยานมักจำกัดน้ำหนักราว 15 กิโลกรัมรวมกระเป๋าถือ และบังคับให้ใช้กระเป๋าผ้านิ่ม ต้องเช็กกับสายการบินที่ใช้จริง หลายที่พักรับฝากกระเป๋าใบใหญ่ไว้ที่อารูชาได้
- ซักผ้าในแคมป์: หลายแคมป์มีบริการซักผ้า แต่บางแห่งไม่ซักชุดชั้นในตามธรรมเนียมท้องถิ่น จึงเตรียมไว้ให้ซักเองในห้อง ช่วยให้แพ็กเสื้อผ้าน้อยลงสำหรับเที่ยวบินเล็ก
- ความสูง: ขอบปล่องโกรองโกโรสูงกว่า 2,000 เมตร ส่วนใหญ่ไม่มีปัญหา แต่คิลิมันจาโรต้องมีแผนปรับตัวกับความสูงโดยเฉพาะ
ก่อนตัดสินใจจอง
- ในเดือนที่เดินทาง ที่พักในเซเรนเกตีอยู่โซนไหน และห่างจากตำแหน่งที่ฝูงสัตว์มักอยู่เท่าไร
- ราคารวมค่าธรรมเนียมอุทยาน เขตอนุรักษ์ ค่าสัมปทาน ภาษี และค่าลงปล่องโกรองโกโรหรือยัง
- รถหนึ่งคันมีกี่คน ทุกคนได้ที่นั่งริมหน้าต่างหรือไม่ และหลังคาเปิดได้หรือไม่
- คนขับหรือไกด์มีใบอนุญาตและประสบการณ์ในพื้นที่นั้นกี่ปี พูดภาษาอังกฤษได้ระดับไหน
- ถ้ามีการใช้เที่ยวบินเล็ก จำกัดน้ำหนักกระเป๋าเท่าไร และมีแผนสำรองอย่างไรหากสภาพอากาศไม่เอื้อ
- ที่พักมีไฟฟ้าตลอดวันหรือเฉพาะบางช่วง ชาร์จอุปกรณ์ได้ที่ไหน
- ที่พักอยู่ในอุทยานหรือนอกอุทยาน (มีผลต่อเวลา game drive ตอนเช้าและเย็น)
- หากมีการเยี่ยมหมู่บ้านชุมชน รายได้ส่งถึงชุมชนอย่างไร และมีกติกาการถ่ายภาพอย่างไร
- นโยบายยกเลิกและการคืนเงินหากเที่ยวบินระหว่างประเทศล่าช้า
- ประกันการเดินทางครอบคลุมการอพยพทางการแพทย์ทางอากาศจากพื้นที่ห่างไกลหรือไม่
- หากต้องการเห็นการข้ามแม่น้ำ มีวันว่างในโซนเหนือกี่วัน (เพราะการรอเป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์)
- สำหรับคิลิมันจาโร: เส้นทางกี่วัน มีเครื่องวัดออกซิเจนในเลือดหรือไม่ ไกด์ผ่านการฝึกปฐมพยาบาลในพื้นที่ห่างไกลระดับใด และผู้จัดดูแลลูกหาบอย่างไร
การเดินทางอย่างรับผิดชอบ
- อยู่บนเส้นทาง: ในอุทยานแห่งชาติห้ามขับรถออกนอกเส้นทาง การขับรถไล่ตามสัตว์ทำลายหญ้าและรบกวนการล่า หากเห็นคนขับฝ่าฝืน ควรขอให้หยุด
- จุดข้ามแม่น้ำ: รถที่ชุมนุมใกล้ริมแม่น้ำอาจทำให้ฝูงสัตว์เปลี่ยนจุดข้ามหรือถอยกลับ ควรเลือกผู้จัดที่ทำตามระยะห่างที่เจ้าหน้าที่กำหนด
- ชีตาห์และนักล่าขณะล่า: การที่รถหลายคันล้อมชีตาห์อาจทำให้การล่าล้มเหลว และชีตาห์เป็นนักล่าที่เสียพลังงานกับการล่าที่ล้มเหลวได้ไม่มาก ควรเว้นระยะและเงียบ
- ระยะห่างและเสียง: ไม่ส่งเสียงดัง ไม่ให้อาหารสัตว์ ไม่ยืนนอกตัวรถ ไม่ยื่นแขนออกนอกรถเมื่ออยู่ใกล้สัตว์
- ชุมชนมาไซ: การเยี่ยมหมู่บ้านควรทำผ่านโครงการที่ชุมชนมีส่วนกำหนดราคาและกติกา ขออนุญาตก่อนถ่ายภาพบุคคลทุกครั้ง และไม่ถ่ายเด็กโดยไม่ได้รับอนุญาตจากผู้ใหญ่ ควรรับรู้ว่ามีประเด็นเรื่องที่ดินและการย้ายชุมชนในเขตโกรองโกโรที่ยังไม่ยุติ
- ชุมชนนักล่าสัตว์และหาของป่า: ทริปที่พาไปพบชาวฮัดซาเบ (Hadzabe) รอบทะเลสาบเอยาซี (Lake Eyasi) มีข้อถกเถียงเรื่องการท่องเที่ยวที่มองวิถีชีวิตเป็นการแสดง ถ้าจะไปควรเลือกโครงการที่ชุมชนควบคุมเอง
- พลาสติก: แทนซาเนียห้ามนำเข้าและใช้ถุงพลาสติก ควรแพ็กของด้วยถุงผ้าหรือกระเป๋าแบบอื่น พกขวดน้ำใช้ซ้ำ
- คิลิมันจาโร: เลือกผู้จัดที่ดูแลค่าแรง น้ำหนักสัมภาระ อาหาร และอุปกรณ์กันหนาวของลูกหาบอย่างเป็นธรรม มีองค์กรในพื้นที่ที่รับรองผู้จัดด้านนี้
- ทะเลแซนซิบาร์: หลีกเลี่ยงทัวร์ว่ายน้ำกับโลมาที่ใช้เรือไล่ต้อนฝูง และใช้ครีมกันแดดที่เป็นมิตรต่อแนวปะการัง
